Mỹ hồi hương nghi phạm tham nhũng bị Trung Quốc truy nã

Một người đàn ông Trung Quốc nằm trong danh sách truy nã của Bắc Kinh hôm nay hồi hương từ Mỹ, vài ngày trước khi chủ tịch nước này có chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên tới Washington. 

Ông Yang Jinjun hôm nay đi từ Mỹ về Trung Quốc. Ảnh: Xinhua

Yang Jinjun, 57 tuổi, trở về Trung Quốc sau 14 năm bỏ trốn ở Mỹ, Financial Times dẫn lời Uỷ ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương của Đảng Cộng sản Trung Quốc hôm nay cho biết trên trang web.

Thông báo phát tín hiệu rằng Washington đang hợp tác với Bắc Kinh trong hoạt động triệt phá tham nhũng của Trung Quốc. 

Việc cho hồi hương Yang Jinjin đánh dấu lần đầu tiên Trung Quốc thành công trong việc đưa một người từ Mỹ về, kể từ khi Bắc Kinh đăng danh sách 100 tội phạm kinh tế bị truy nã hồi tháng 4, uỷ ban cho hay. 

Danh sách thuộc chiến dịch Sky Net (Lưới Trời), sáng kiến chính phủ Trung Quốc hé lộ tháng trước nhằm điều phối tốt hơn trong cuộc chiến với các quan chức bị nghi tham nhũng bỏ trốn ở nước ngoài và thu hồi khối tài sản "bẩn" của họ. 

Sự kiện diễn ra vài ngày trước khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đặt chân tới Mỹ trong chuyến thăm cấp nhà nước và thăm ba thành phố. Giới chức Trung Quốc từ lâu đã than phiền rằng cuộc chiến chống tham nhũng của nước này bị cản trở do các nước phương Tây miễn cưỡng, không muốn ký hiệp ước dẫn độ. Trung Quốc không có hiệp ước dẫn độ với Mỹ và Canada, hai điểm đến các nghi phạm các tội về kinh tế thường chọn để lẩn trốn nhất.

Quan hệ cường quốc kiểu mới - sứ mệnh của ông Tập ở Mỹ

Trung Quốc coi chuyến thăm Mỹ của ông Tập là cơ hội làm nổi bật vị thế quốc gia duy nhất cạnh tranh với Mỹ về tầm ảnh hưởng toàn cầu.

Ông Tập Cận Bình (trái) gặp gỡ ông Obama trong chuyến thăm Mỹ năm 2012. Ảnh:ABC

Ngày 17/9, trước thềm chuyến thăm chính thức sang Mỹ, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tuyên bố rằng Mỹ-Trung không hề tồn tại bất cứ mâu thuẫn nào, và Bắc Kinh cam kết sẽ hợp tác với Washington để xây dựng "mối quan hệ nước lớn kiểu mới", Xinhua đưa tin.

Quan hệ cường quốc kiểu mới

Nếu đạt được mục tiêu này, đây sẽ là điều tốt với người dân Mỹ và Trung Quốc, cũng như đối với hòa bình và phát triển của thế giới, ông Tập nhấn mạnh trong cuộc gặp với một nhóm doanh nhân và cựu quan chức Mỹ tại Bắc Kinh.

Trong chuyến thăm Mỹ từ ngày 22 đến 25/9 tới đây, ông Tập và ông Obama sẽ bàn bạc nhiều vấn đề quan trọng, từ thương mại song phương tới an ninh mạng và tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông. Tuy nhiên, trong chuyến thăm quan trọng này, mục tiêu hàng đầu của ông Tập sẽ là xây dựng sự đồng thuận giữa hai nước về khái niệm "mối quan hệ nước lớn kiểu mới", tờ Ta Kung Pao ở Hong Kong viết.

Khái niệm "mối quan hệ nước lớn kiểu mới" lần đầu tiên được đưa ra ở Trung Quốc trong một tài liệu do Trường Đảng Trung ương phát hành vào năm 2005. Nó ít khi xuất hiện trong các văn kiện chính thức, cho đến khi được đưa vào báo cáo Đại hội Đảng Cộng sản Trung Quốc lần thứ 18 tháng 11/2012, thời điểm ông Tập được bổ nhiệm làm tổng bí thư Đảng Cộng sản.

Vài tháng sau đó, ông Tập có chuyến thăm đầu tiên tới Mỹ sau khi nhậm chức. Trong cuộc gặp với ông Obama tại một khu nghỉ dưỡng ở California, ông Tập được cho là đã tuyên bố Mỹ và Trung Quốc "cần phải hợp tác để xây dựng một mô hình quan hệ nước lớn mới, dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau và hợp tác đôi bên cùng có lợi, vì lợi ích của người dân Trung Quốc, Mỹ và các dân tộc khác trên thế giới".

Khái niệm này sau đó được Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Susan Rice nhắc tới trong một bài phát biểu tại Đại học Georgetown năm 2013, khi bà tuyên bố rằng Washington đang tìm cách "vận hành một mô hình quan hệ nước lớn mới" với Trung Quốc.

Theo định nghĩa của bà Rice, quan hệ kiểu này có nghĩa là "vừa kiểm soát sự cạnh tranh không thể tránh khỏi vừa thúc đẩy hợp tác sâu hơn trong các vấn đề hai nước có chung lợi ích", chẳng hạn như phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên. Bà Rice cho biết hai nước cũng đang cải thiện "quan hệ quân đội" thông qua tăng cường "đối thoại an ninh chiến lược" và hợp tác trong các vấn đề như chống cướp biển và an ninh hàng hải.

Đến tháng 7/2014, trong Đối thoại Kinh tế và Chiến lược Mỹ-Trung, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cho biết ông đã nhiều lần nghe đến thuật ngữ "mô hình quan hệ nước lớn kiểu mới", nhưng ông tin rằng khái niệm này cần phải được định nghĩa bằng hành động chứ không phải ngôn từ. Ba tháng sau, Ủy viên Quốc vụ viện Trung Quốc Dương Khiết Trì tới Washington, tiếp tục trao đổi với ông Kerry về việc thúc đẩy quan hệ nước lớn kiểu mới.

Ngoại trưởng Mỹ Kerry (trái) và Ủy viên Quốc vụ viện Trung Quốc Dương Khiết Trì. Ảnh: Guardian

Trong chuyến thăm Bắc Kinh tham dự hội nghị APEC sau đó, ông Obama nhấn mạnh quan hệ nước lớn kiểu mới không phải cứ đơn giản là khái niệm, và phía Mỹ sẵn sàng hợp tác với Trung Quốc để biến nó thành hành động.

Thế nhưng mối quan hệ mới này vẫn chỉ dừng lại ở mức khái niệm khi bà Rice gặp gỡ ông Tập ở Bắc Kinh hồi tháng trước, với việc ông Tập tái khẳng định rằng mô hình quan hệ nước lớn kiểu mới đồng nghĩa với việc "không xung đột hay đối đầu, tôn trọng lẫn nhau và hợp tác hai bên cùng có lợi". Quan điểm này được ông Dương Khiết Trì nhắc lại vào hôm thứ 6 tuần trước.

Các chuyên gia phân tích nhận định Trung Quốc coi chuyến thăm Mỹ lần này của ông Tập là một cơ hội để họ làm nổi bật hơn vị thế mà họ tự coi là "quốc gia duy nhất trên thế giới có thể cạnh tranh với Mỹ về tầm ảnh hưởng toàn cầu", AFP đánh giá.

Nghi kỵ chiến lược

Trước đây, người Trung Quốc luôn có mặc cảm tự ti khi kinh tế chật vật. Nhưng gần đây, với nền kinh tế vươn lên mạnh mẽ, Bắc Kinh đang muốn làm mọi thứ để thực hiện "giấc mơ Trung Hoa" do ông Tập đề xướng, đưa nước này vươn lên vị thế mới trên trường quốc tế.

Đó cũng là lý do ông Ruan Zongze, phó chủ tịch Viện Nghiên cứu Trung Quốc, tuyên bố trước các nhà ngoại giao tại diễn đàn Lanting ở Bắc Kinh rằng bản chất mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc đã thay đổi.

"Thế giới đã bước vào giai đoạn của những thay đổi và điều chỉnh lớn. Trong hoàn cảnh đó, Trung Quốc không thể cứ im lặng như trước kia", ông Ruan nhấn mạnh.

Ông Yang Xiyu, chuyên gia về quan hệ quốc tế tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Trung Quốc, cho rằng Mỹ vẫn xem xét khái niệm "mô hình quan hệ nước lớn kiểu mới" theo những mâu thuẫn hiện hữu trong quan hệ song phương. Hai nước không thể đạt được sự đồng thuận cụ thể hơn về vấn đề này, vì cả hai vẫn còn những nghi kỵ chiến lược đối với nhau, ông Yang nhận định.

Trong cuộc duyệt binh hồi đầu tháng, ông Tập tuyên bố sẽ cắt giảm quy mô quân đội và khẳng định Trung Quốc "không tìm kiếm bá quyền". Thế nhưng chính Trung Quốc lại là nước đang có tranh chấp lãnh thổ với một loạt các quốc gia láng giềng, trong đó có hai đồng minh của Mỹ là Nhật và Philippines, khiến khu vực châu Á-Thái Bình Dương có nguy cơ trở thành nơi nổ ra xung đột về lợi ích giữa Bắc Kinh và Washington.

Những hành động mâu thuẫn giữa nói và làm của Trung Quốc gây ra nhiều nghi kỵ. Ảnh: NYTimes

Trong một hội nghị khu vực hồi tháng trước, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị khẳng định nước này đã dừng các công trình cải tạo, xây đảo trái phép trên Biển Đông. Nhưng gay sau đó một tổ chức tư vấn ở Washington công bố bức ảnh vệ tinh cho thấy các công trình phi pháp này vẫn đang tiếp tục được xây.

Mới đây, ông Obama cảnh báo sẽ có những biện pháp trừng phạt đối với Trung Quốc vì những cáo buộc liên quan đến các hoạt động tấn công mạng vào các cơ quan chính phủ và doanh nghiệp Mỹ.

Ông Yang cho rằng muốn hiện thực hóa được khái niệm trên, Bắc Kinh cần phải có những hành động tích cực chứ không thể chỉ nói suông. 

Tờ Duowei có trụ sở ở Mỹ cũng nhận định rằng kỳ vọng lớn nhất của Bắc Kinh đối với chuyến thăm Mỹ của ông Tập là hai nước đạt được sự đồng thuận về khái niệm chính xác của "quan hệ nước lớn kiểu mới" hơn là giải quyết những vấn đề cụ thể. Dù những khác biệt giữa hai nước vẫn không thể tránh khỏi, Bắc Kinh tin rằng khái niệm này có thể mang lại sự thay đổi căn bản cho mối quan hệ.

Thế nhưng với những gì Trung Quốc đã nói và làm trong thời gian qua, Mỹ vẫn coi "quan hệ nước lớn kiểu mới" chỉ là một khái niệm và không có hứng thú vạch rõ nó có nghĩa là gì. Washington đang quan tâm đến việc giải quyết nhanh chóng những vấn đề cụ thể trước mắt, trong khi Bắc Kinh lại quá chăm chú với đại cục và những kế hoạch dài hạn. Sự khác biệt căn bản này sẽ khiến chuyến công du đầu tiên của ông Tập tới Mỹ với tư cách là chủ tịch Trung Quốc sẽ không thu được nhiều kết quả như mong đợi, theo Duowei.

Mỹ phát triển tên lửa chống hạm mới đối phó Trung Quốc

Mỹ đang triển khai nhiều bước đi quyết liệt hơn nhằm tăng năng lực hệ thống tên lửa chống hạm, giành vị thế áp đảo so với sức mạnh đang lên của Trung Quốc.

Một tên lửa chống hạm RGM-84 Harpoon được phóng từ tàu USS Leahy trên biển Thái Bình Dương. Ảnh: US Navy

Bắt đầu từ năm 2017, hải quân Mỹ sẽ thực hiện giai đoạn hai của chương trình Gia tăng Sức mạnh Tấn công Mục tiêu nổi (OASuW II) nhằm triển khai một loại tên lửa chống hạm mới, tiên tiến hơn, thay thế cho tên lửa Boeing RGM-84 Harpoon hiện có, theo National Interest.

Phát biểu tại tọa đàm tổ chức ở Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế Washington , Phó đô đốc Joseph Aucoin cho biết chương trình OASuW II sẽ thử nghiệm so sánh tên lửa chống hạm tầm xa (LRASM) với loại tên lửa Tomahawk Block IV mới.

"Điều tôi muốn thấy là qua thử nghiệm hỏa lực hải quân Mỹ cần có, yêu cầu kỹ thuật sẽ được đưa vào loại tên lửa Tomahawk Block IV mới, sau đó so sánh nó với hỏa lực của tên lửa chống hạm tầm xa LRASM đã có ở chương trình OASuW giai đoạn một. Hai mẫu tên lửa này sẽ được đánh giá để tìm ra vũ khí tấn công thế hệ mới", ông Aucoin phát biểu trước báo giới.

Mục đích cao nhất của chương trình OASuW là nhằm nới rộng hơn nữa khoảng cách về tên lửa chống hạm giữa Mỹ và đối thủ tiềm tàng Trung Quốc.

Chương trình phát triển tên lửa của Trung Quốc bắt đầu từ cuối thập niên 60. Cùng với những thành tựu kinh tế và khoa học kỹ thuật nói chung, khoảng thời gian từ đầu thập kỷ 1990, Bắc Kinh đã nhanh chóng triển khai được nhiều biến thể khác nhau từ nguyên mẫu tên lửa DF-21, vốn được phát triển từ mẫu JL-1 sử dụng nhiên liệu rắn.

Các phiên bản DF-21 được thiết kế cho nhiều nhiệm vụ khác nhau, từ mang đầu đạn hạt nhân đến chống hạm. Phiên bản DF-21D mới nhất được cho là tên lửa đạn đạo chống hạm (ASBM) đầu tiên trên thế giới. DF-21D có khả năng đạt tốc độ Mach 10, tương đương 12.250 km/h và tầm bắn lên tới 2.000 km. DF-21D có thể mang đầu đạn hạt nhân và xác định mục tiêu thông qua hệ thống định vị vệ tinh GPS hoặc Bắc Đẩu.

Trung Quốc mới đây cũng thử thành công lần thứ 4 tên lửa WU-14 có tốc độ Mach 10 nhưng quỹ đạo bay khá phẳng, có khả năng xuyên qua lá chắn phòng thủ tên lửa của Mỹ. Tuy nhiên, trong tác chiến chiến thuật, DF-21D vẫn là mối đe dọa thực sự nghiêm trọng đối với tàu chiến của Mỹ và buộc Washington phải sớm hoàn thành chương trình phát triển các loại tên lửa chống hạm tầm xa tối tân hơn.

Tên lửa chống hạm tầm xa LRASM

Tên lửa chống hạm tầm xa LRASM là một sản phẩm thuộc chương trình nghiên cứu chung giữa hải quân và không quân Mỹ cùng Cục nghiên cứu Dự án Quốc phòng Hiện đại (DARPA), thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ. Chương trình này có mục tiêu tìm ra vũ khí tạm thời trước khi OASuW giai đoạn hai kết thúc vào khoảng sau năm 2020. Tên lửa LRASM do tập đoàn Lockheed Martin sản xuất được cho là có tầm bắn lên tới 960 km và có thể mang các đầu đạn xuyên giáp hoặc đầu đạn chùm nặng gần nửa tấn.

Tên lửa LRASM được thiết kế nhằm trang bị cho hải quân và không quân Mỹ khả năng bắn xa với độ chính xác cao, đồng thời có thể vượt qua môi trường tác chiến điện tử của đối phương. Để đạt yêu cầu đó, LRASM được tích hợp các cảm biến và hệ thống dẫn đường bán tự động nhằm giảm lệ thuộc vào các nền tảng tình báo, giám sát và trinh sát (ISR), cũng như đường dẫn mạng hay hệ thống định vị vệ tinh. LRASM cũng được ứng dụng những công nghệ tiên tiến nhất giúp nâng cao khả năng sống sót và sát thương chính xác nhằm vượt qua hệ thống phòng thủ của đối phương và bắn trúng mục tiêu.

Theo tạp chí USNI News của Học viện Hải quân Mỹ, hiện chỉ tồn tại phiên bản tên lửa chống hạm tầm xa LRASM cho máy bay chiến đấu. Tuy nhiên, giai đoạn hai của chương trình OASuW đặt mục tiêu là tên lửa OASuW sẽ khai hỏa từ các ống phóng thẳng đứng (VLS) MK 41, hiện trang bị trên các khu trục hạm và tuần dương hạm có tên lửa hành trình. USNI News tiết lộ hãng Lockheed Martin đang thử nghiệm  nội bộ thao tác phóng LRASM từ các ống MK41.

Tên lửa Tomahawk Block IV

Chiến đấu cơ F-14 Tomcat của Hải quân Mỹ bay phía sau giám sát Tomahawk Block IV trong một cuộc thử nghiệm. Ảnh: US Navy

Đối nghiệm của tên lửa LRASM là Tomahawk, một vũ khí chủ lực của hải quân Mỹ từ lâu nay, thường được bắn từ chiến hạm nhằm vào các mục tiêu trên đất liền. Tomahawk là loại tên lửa do Raytheon sản xuất, tầm bắn tới 1.800 km và có thể sống sót trước nhiều kịch bản xung đột khác nhau. Thông tin trên trang chủ của Raytheon cho biết mẫu tên lửa mới nhất Tomahawk Block IV "tích hợp kết nối dữ liệu vệ tinh hai chiều, cho phép tên lửa xác định lại mục tiêu trong khi đang bay". Mẫu Tomahawk Block IV được thiết kế nhằm mục tiêu vừa nâng cao khả năng tác chiến vừa giảm thiểu chi phí.

Khả năng điều chỉnh đường bay là một tính năng hoàn toàn mới của Block IV và có thể đáp ứng những yêu cầu về sát thương của tên lửa chống hạm mà hải quân Mỹ đặt ra. Trong cuộc thử nghiệm đầu năm 2015, một tên lửa Tomahawk Block IV đã bắn chính xác mục tiêu khiến Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ Bob Work sau đó phải gọi cuộc thử nghiệm này là một bước tiến có tính chất "thay đổi cuộc chơi".

Lựa chọn thay thế tối ưu

Bryan Clark, chuyên gia cao cấp tại Trung tâm Đánh giá Chiến lược và Ngân sách (CSBA), đồng thời là một cựu tư lệnh hải quân, nhận định việc so sánh tên lửa chống hạm tầm xa LRASM và tên lửa Tomahawk Block IV mới là một ý tưởng hay. Ông nhấn mạnh Tomahawk có thể không xuất sắc bằng LRASM nhưng giá thành lại rẻ hơn nhiều.

Clark cũng chỉ ra một lựa chọn khác cho chương trình là tên lửa tấn công trang bị trên tàu chiến của hãng sản xuất Na Uy Kongsberg. Tên lửa này có tầm bắn và giá thành tương đương LRASM nhưng đã sẵn sàng sản xuất hàng loạt. Clark cũng gợi ý điều quan trọng nhất là hải quân Mỹ phải triển khai được một loại tên lửa có thể đảm bảo cả hai mục tiêu là tấn công đất liền và chống hạm để giảm bớt thao tác chuẩn bị ống phòng trong từng loại nhiệm vụ khác nhau.

Bất kể Tomahawk Block IV hay LRASM có ưu thế hơn trong cuộc so nghiệm này thì mục tiêu mà hải quân và không quân Mỹ mong muốn cũng là giành lại thế chủ động chiến thuật và sức mạnh áp đảo về tên lửa so với đối thủ nặng ký nhất ở Thái Bình Dương.

Trung Quốc bị chỉ trích về an toàn lao động sau vụ nổ lớn

Các chuyên gia an toàn cho rằng nhà kho chứa hóa chất độc hại và vật liệu nguy hiểm, gây ra hai vụ nổ lớn ở Thiên Tân, Trung Quốc, lẽ ra không nên đặt gần khu dân cư. 

Khói bốc lên từ vụ nổ ở khu công nghiệp tại Thiên Tân. Ảnh: Reuters

Một chiến dịch cứu hộ lớn đang diễn ra ở khu công nghiệp tại thành phố Thiên Tân, nơi xảy ra hai vụ nổ đêm 12/8, giữa nỗi lo sợ sẽ có thêm các vụ nổ mới và các hóa chất độc hại bị rò rỉ.

Giới chức Trung Quốc ước tính cường độ của vụ nổ tương đương khoảng 21 tấn thuốc nổ TNT. Tuy nhiên, một chuyên gia an toàn của Anh tin rằng sức công phá của nó phải tương đương 100 tấn thuốc nổ, gần bằng 200 quả bom xe lớn.

Tiến sĩ Tony Cox, thuộc Viện Kỹ sư Cơ khí và là một chuyên gia điều tra tai nạn, cũng đặt ra câu hỏi tại sao một cơ sở chứa lượng lớn hóa chất nguy hiểm như thế lại không được xây dựng ở khu vực biệt lập hơn.

"Vấn đề lớn ở đây là khoảng cách quá gần giữa cơ sở này và các cơ sở lân cận", ông nói với Telegraph. "Không chỉ các ngôi nhà bị vỡ cửa sổ dù ở cách đó ít nhất một km, lực lượng lao động ở các cơ sở lân cận cũng có thể gặp nguy hiểm".

Ông cho rằng cường độ lớn của vụ nổ chứng tỏ các hàng hóa nguy hiểm được trữ ở bên trong với số lượng rất lớn mà không được tách riêng.

Theo ông Cox, Anh và Liên minh châu Âu (EU) kiểm soát rất chặt chẽ các địa điểm chứa hóa chất độc hại.

Nhân viên vệ sinh dọn dẹp một đường cao tốc sát hiện trường vụ nổ. Ảnh: Reuters

Theo Beijing News, nhà kho trên chứa một lượng lớn hóa chất dễ gây cháy nổ, trong đó có kali nitrat, một trong những thành phần chính của thuốc súng. Có những nhà kho chứa hơn 700 tấn natri xyanua, một loại muối độc hại được sử dụng trong quá trình khai thác ở các mỏ vàng.

Ông Wu Chunping, một kỹ sư cấp cao thuộc Viện Nghiên cứu Khai thác mỏ và Luyện kim Bắc Kinh, cho rằng chính quyền chưa hành động đủ mạnh để bảo vệ người dân và các nhân viên cứu hộ khỏi những ảnh hưởng có hại của xyanua, hóa chất có thể gây nguy hiểm nếu hít vào hoặc tiếp xúc với da dưới dạng pha loãng.

Người dân ở Bắc Kinh, cách Thiên Tân, 120 km, đã bắt đầu đeo khẩu trang vì lo sợ vụ nổ phát tán hoá chất độc hại vào không khí.

Theo giới chức, hỏa hoạn bước đầu đã khống chế vào chiều qua, sau khi 1.000 nhân viên cứu hỏa và 143 xe chữa cháy được triển khai. Trong khi đó, 217 chuyên gia về vật liệu hạt nhân và hóa học được cử đến hiện trường thu dọn các hóa chất độc hại.

Trung Quốc hiện chưa thể xác định nguyên nhân vụ cháy ban đầu và những vụ nổ sau đó. Một giám đốc của công ty sở hữu nhà kho trên đã bị bắt.

Với dân số 14 triệu người, Thiên Tân là một trong những thành phố lớn nhất Trung Quốc và là một hải cảng, trung tâm thương mại quan trọng đối với thủ đô Bắc Kinh, cách đó 30 phút đi tàu cao tốc
.